Persekitaran Bandar Raya merangkumi bukan sahaja aspek-aspek yang boleh diukur seperti kualiti air, udara dan tahap kebisingan tetapi juga aspek-aspek yang sukar diukur khususnya aspekaspek perasaan dan visual rupa bandar dan ameniti. Ianya juga satu komponen penting dalam kualiti hidup yang dapat diberikan oleh Bandar Raya kepada warga kota serta menyumbang kepada imej dan identiti Bandar Raya.

Program alam sekitar selepas PSKL 1984 telah banyak memberi penekanan terhadap ameniti berbanding suasana persekitaran. Penekanan ini telah berubah disebabkan kesedaran bahawa pertimbangan untuk alam sekitar tidak seharusnya dihadkan kepada kawalan pencemaran tetapi lebih positif ke arah mewujudkan persekitaran yang selesa, ceria dan merangsang. Tambahan pula, piawaian untuk kualiti air, kualiti udara, tahap kebisingan, sisa industri dan buangan efluen adalah ditentukan di peringkat nasional, manakala DBKL terlibat mengawal secara langsung perkara-perkara seperti penanaman pokok dan seni bandar.

Adalah penting untuk bertindak balas kepada isu alam sekitar yang dihadapi oleh Bandar Raya dengan mengambil langkah pencegahan, kawalan atau pembaikan yang sesuai, pendekatan selari juga perlu dengan mengarahkan tindakan dan program-program ke arah mewujudkan ciri dan imej bandar tersendiri yang lahir dari wawasan Kuala Lumpur untuk menjadi bandar raya bertaraf dunia. Tambahan lagi, sebagai ibu negara, Kuala Lumpur mempunyai potensi dan juga bertanggungjawab untuk meningkatkan piawaian nasional yang telah ditetapkan.

Kuala Lumpur terletak pada paras antara 30 meter dan 200 meter dari aras laut, mempunyai dataran lembah sungai yang rata di bahagian utara dan timur, bukit-bukit bercerun curam ke arah barat, timur laut dan selatan serta lembah sungai yang sempit ke arah barat daya, di mana Sungai Klang mengalir ke arah pantai (rujuk Rajah 15.1).

Dua daripada tiga sungai utama di Kuala Lumpur iaitu Sungai Klang dan Sungai Gombak mengalir melalui Pusat Bandar Raya. Ketiga-tiga sungai berpunca daripada kawasan tinggi di bahagian utara Kuala Lumpur (rujuk Rajah 15.2) dan mengandungi muatan pepejal terampai yang tinggi, berdasarkan kepada warnanya yang keruh. Punca utama kepada situasi ini adalah pembuangan keladak dari tapak-tapak pembinaan.

Pembangunan struktur di dalam rizab sungai mengurangkan kapasiti aliran sungai di Bandar Raya dan meningkatkan kebarangkalian berlakunya banjir.

• Halangan aliran air hujan oleh pembinaan struktur di dalam rizab sungai.

Terdapat tiga hutan simpan di Kuala Lumpur, iaitu Hutan Simpan Bukit Nanas (10.52 hektar), Hutan Simpan Bukit Sungai Putih (7.41 hektar) dan Hutan Simpan Bukit Sungai Besi (42.11 hektar) (rujuk Rajah 15.5). Bukit Nanas yang terletak di tengah Pusat Bandar Raya merupakan salah satu hutan dara tertua di rantau ini. Baki kawasan hutan ini merupakan tempat tinggal untuk beberapa spesies fauna terutamanya monyet, tikus kesturi, tupai dan burung.

Berdasarkan Laporan Kualiti Alam Sekeliling 2000 Malaysia, Indeks Pencemaran Udara (API) menunjukkan bahawa kualiti udara di Kuala Lumpur adalah di antara baik (API 0-50) dan sederhana (API 51-100) sepanjang masa, kecuali beberapa hari yang tidak sihat dialami semasa cuaca kering pada bulan Mei dan Julai (rujuk Rajah 15.6). Walau bagaimanapun, terdapat keadaan kualiti udara yang direkodkan tidak sihat di Kuala Lumpur disebabkan oleh kehadiran paras ozon yang tinggi akibat dari tindak balas nitrogen oksida (NOx) dan sebatian mudah ruap (VOCs) yang dilepaskan daripada kenderaan bermotor dan sumber industri, tindak balas daripada cahaya matahari dan haba.

Sumber-sumber utama pencemaran udara di Bandar Raya adalah seperti pembakaran terbuka, pelepasan dari kenderaan bermotor dan kerja-kerja pembinaan serta sumbangan kecil daripada industri di pinggir Bandar Raya. Kemerosotan kualiti udara boleh menjadi bencana yang serius terhadap kesihatan manusia, berkaitan dengan penyakit respirasi dan pengurangan jarak penglihatan.

• Kemerosotan kualiti udara.

Tapak pelupusan sedia ada di Taman Beringin dan bekas-bekas tapak pelupusan sisa pepejal berhampiran Sri Petaling dan Jinjang Utara merupakan tanah tercemar disebabkan pembuangan sisa pepejal secara tidak teratur dan rawatan tanah yang tidak sistematik. Gas methane, bahan kimia dan sisa toksik serta air larutan (leachate) yang terdapat di tapak ini mencemarkan tanah, air permukaan dan air bawah tanah serta kualiti udara.

Untuk meningkatkan kualiti hidup Bandar Raya setaraf dengan wawasan sebuah Bandar Raya Bertaraf Dunia, DBKL bertujuan untuk:

• mewujudkan Bandar Taman Tropika yang sensitif kepada tapak semula jadi dan sesuai dengan lokasi wilayah tropikanya;

• meneruskan pengekalan keseimbangan yang saksama antara pembangunan, ekologi dan warisan negara;

• meningkatkan persekitaran kehidupan bandar raya; dan

• mencapai persekitaran yang bebas daripada sebarang bentuk pencemaran utama.\

DASAR DAN CADANGAN

Program landskap dan pengindahan yang telah dijalankan kebelakangan ini amat berjaya dan membantu dalam mengubah persekitaran Bandar Raya, terutamanya di Pusat Bandar Raya. Program-program ini seharusnya ditingkatkan dan diperluaskan untuk merangkumi semua kawasan kediaman, perdagangan dan perindustrian di Kuala Lumpur ke arah merealisasikan objektif mewujudkan sebuah Bandar Raya Taman Tropika.

Dasar:

EN 1: DBKL akan mempromosikan program pengindahan dan landskap di kawasan kediaman, perdagangan dan perindustrian.

EN 2: DBKL akan menggiatkan program-program penanaman pokok di tepi jalan serta melandskapkan kawasan lapang dan rekreasi.

Sebahagian kawasan lapang yang dimiliki swasta, tapak kosong dan kawasan yang belum dibangunkan di Bandar Raya, terutamanya dalam penglihatan orang ramai atau berdekatan kawasan lapang berlandskap perlu dilandskapkan dengan betul untuk meningkatkan ameniti persekitaran.

Dasar:

EN 3: DBKL akan memastikan kawasan lapang sedia ada milik swasta dan kawasan kosong lain diperuntukkan dengan landskap yang sesuai.

Strategi akan dirumuskan untuk mengambil kira sungai-sungai dan kolam bekas lombong ke dalam ameniti persekitaran Bandar Raya melalui penggunaan landskap dan langkah-langkah pembaikan yang lain.

Dasar:

EN 4: DBKL akan memastikan sungai dilandskapkan dan tapak bekas lombong dipulihkan semula.

EN 5: DBKL akan memulakan strategi yang sesuai untuk mengintegrasikan sungai utama dan tapak bekas lombong terbiar sebagai suatu ameniti dan elemen reka bentuk bandar.

Pembangunan di kawasan berbukit perlu diberi perhatian serius selaras dengan peraturan-peraturan Bandar Raya untuk menyokong peraturan-peraturan dan dasar-dasar kerajaan yang sedia ada terpakai. Khususnya, konsep ‘fit-to-terrain’ dalam reka bentuk susun atur haruslah diaplikasikan dalam pembangunan di kawasan berbukit.

Dasar: EN 6: DBKL tidak akan membenarkan pembangunan di lereng bukit yang bercerun melebihi tahap yang dibenarkan dalam dasar dan peraturan Kerajaan Persekutuan.

EN 7: DBKL akan memerlukan kajian geoteknikal untuk semua pembangunan yang dijalankan di kawasan lereng bukit.

Syarat penting bagi meningkatkan kualiti air sungai ialah dengan memastikan semua air buangan dari pembetungan setempat dirawat dengan betul sebelum dilepaskan ke dalam sistem sungai dan perparitan.

Dasar:

EN 8: DBKL akan, dengan kerjasama pemegang konsesi pembetungan, memastikan tiada lagi pelepasan air buangan domestik yang tidak dirawat ke dalam sistem sungai dan perparitan.

DBKL akan terus bekerjasama dengan Jabatan Pengairan dan Saliran Persekutuan dalam mengekalkan kapasiti aliran sungai serta memastikan tidak berlaku sebarang sekatan. Kemungkinan pembinaan perangkap-perangkap pepejal terampai di hulu sungai dan di lokasi strategik yang lain untuk mengumpul sisa buangan dan mengurangkan sebarang sekatan akan dikaji bagi menyediakan langkah jangka panjang yang lebih berkesan untuk mengelakkan banjir.

Dasar:

EN 10: DBKL akan mengaktifkan semula program pemulihan semula Sungai Klang dan Sungai Gombak.

Untuk mengurangkan bahaya akibat keruntuhan struktur dan potensi gangguan terhadap aktiviti pembinaan di kawasan pembentukan batu kapur, laporan geoteknikal perlu dikemukakan bersama dengan permohonan pembangunan.

Dasar:

EN 12: DBKL akan menghendaki permohonan pembangunan di kawasan pembentukan batu kapur disertakan dengan laporan geoteknikal.

Penurunan jumlah lalu lintas jalan raya mempunyai hubungan secara langsung terhadap pengurangan pencemaran udara. Dasar-dasar pengangkutan yang mempromosikan penggunaan pengangkutan awam berbanding pengangkutan persendirian bukan sahaja membantu dalam pengurusan permintaan lalu lintas, tetapi juga dapat mengurangkan pencemaran udara. Program-program lain untuk mengurangkan kesan pencemaran dari kenderaan juga akan dilaksanakan seperti pembinaan penampan semula jadi dan buatan manusia di sepanjang jalan dengan penanaman pokok secara padat, pokok pagar dan pokok rimbun sebagai perangkap debu.

Dasar:

EN 14: DBKL akan memastikan penyediaan kawasan penampan berlandskap yang mencukupi di antara lebuh raya dan kawasan tepu bina lain.

Semua dasar yang telah dirumuskan dan garis panduan yang didrafkan akan menjadi asas bagi rangka kerja yang komprehensif untuk memandu, mengawal dan mengurus pembangunan baru serta kerja-kerja pembaikan di Kuala Lumpur. Bagi melaksanakan langkah-langkah ini, Unit Alam Sekitar di bawah Jabatan Kesihatan DBKL akan diperkukuhkan untuk mengawal dan memudahkan penyelarasan dengan semua pihak yang berkepentingan serta semua jabatan berkaitan di dalam dan di luar DBKL.

Dasar:

EN 20: DBKL akan menyelaras bersama pihak yang berkepentingan yang berkaitan untuk melaksanakan dasar dan garis panduan bagi kawasan sensitif alam sekitar.