Kawasan Khusus adalah kawasan yang memerlukan perhatian khas dari segi pelaksanaan perancangan dan pembangunan. Kawasan ini ketinggalan dari segi pembangunan dan dikaitkan dengan masalah pembangunan yang kompleks, kemiskinan, persekitaran hidup yang kurang sihat dan infrastruktur yang tidak mencukupi. Tiga jenis kawasan yang dikenal pasti sebagai Kawasan Khusus adalah Kawasan Rizab Melayu (KRM), kampung tradisional dan kampung-kampung baru.

KRM telah diwujudkan di bawah Enakmen Rizab Melayu 1913 dan Enakmen Tanah 1987. Objektif penggubalan undang-undang ini adalah untuk memastikan orang Melayu berupaya memiliki tanah, terutamanya di kawasan bandar, dan satu peruntukan dalam enakmen tersebut adalah bahawa KRM tidak boleh, sama ada melalui penjualan atau pajakan, dipindah milik kepada orang bukan Melayu.

KRM merupakan perkara agak rumit dan memerlukan perhatian penting daripada pihak awam, terutamanya dari segi potensi untuk membangunkan Kampong Bharu sebagai kawasan perdagangan moden kerana kedudukannya di dalam Pusat Bandar Raya. Walaupun terdapat beberapa usaha dalam menyediakan pelan pembangunan untuk KRM, sehingga kini, tidak banyak kemajuan yang dapat dicapai dan isu-isu proses kelembapan pembangunannya masih tidak dapat diselesaikan.

• Kurang pembangunan di Kawasan Rizab Melayu dan kampung tradisional.

KRM pada asalnya telah dirancang sebagai kampung tradisional yang mengandungi unit-unit kediaman individu dengan keluasan tanah-tanah pertanian yang cukup untuk kebun kecil. Ini menjelaskan tentang saiz lot-lot yang kecil di kawasan ini. Dengan perkembangan Bandar Raya, KRM yang pada asalnya terletak di pinggir Bandar Raya telah dikelilingi oleh pembangunan bandar, apatah lagi Kampong Bharu yang berada di Pusat Bandar Raya. Akibatnya, kebanyakan bangunan dan petempatan asal tidak lagi sesuai dengan persekitarannya.

Kampung tradisional mengalami masalah persekitaran, ekonomi dan sosiologi yang serupa dan menghadapi kesulitan dalam memulakan pembangunan seperti mana KRM.

Kampung-kampung baru, yang kebanyakannya diduduki oleh kaum Cina, telah diwujudkan akibat dari penempatan semula sebahagian penduduk di kawasan luar bandar oleh kerajaan Kolonial British pada awal tahun 1950-an dalam usaha untuk membatasi perhubungan penduduk dengan Parti Komunis Malaya yang diharamkan. Terdapat empat petempatan di Kuala Lumpur seperti yang ditunjukkan di Jadual 16.3.

Kampung-kampung baru ini diwujudkan untuk tujuan kediaman sahaja dan terletak di luar Bandar Raya. Saiz lot biasa adalah 50' x 80' dan dalam kes tertentu, saiz lotnya lebih kecil iaitu 30' x 80'. Kawasan ini mempunyai ciri-ciri kekurangan pembangunan, rumah yang buruk, infrastruktur, utiliti dan kemudahan masyarakat yang kurang berkualiti. Dalam tempoh 1992/93, tanah di kampung-kampung baru hanya diberi Lesen Penempatan Sementara (TOL). Ini menyebabkan prospek masa hadapan harta tanah penduduk tidak menentu, mengakibatkan kawasan usang dan pembangunan tidak terkawal.

• Kampung-kampung baru yang kurang membangun.

Kawasan ini telah direka bentuk hanya untuk kegunaan kediaman tanpa mengambil kira peruntukan untuk utiliti dan kemudahan masyarakat. Dengan pertambahan penduduk kampung kampung baru keperluan untuk kemudahan juga meningkat seperti pasar, pusat penjaja, klinik kerajaan dan kemudahan sukan.

• Kemudahan masyarakat dan utiliti yang tidak mencukupi.

Bagi tujuan untuk melibatkan Kawasan Rizab Melayu, kampung tradisional dan kampung-kampung baru dalam arus pembangunan Bandar Raya supaya dapat mewujudkan struktur bandar yang efisien dan saksama serta imej yang konsisten dengan wawasan Kuala Lumpur sebagai Sebuah Bandar Raya Bertaraf Dunia, DBKL bertujuan untuk:

• menyusun semula dan mengoptimumkan penggunaan tanah dalam Kawasan Rizab Melayu, kampung tradisional dan kampungkampung baru; dan

• menggalakkan penglibatan kaum Bumiputera dalam aktiviti ekonomi Bandar Raya melalui pembangunan Kawasan Rizab Melayu dan kampung tradisional.

Untuk meningkatkan persekitaran hidup dalam KRM, kampung tradisional dan kampungkampung baru, DBKL bertujuan untuk:

• memperbaiki kualiti perumahan dan persekitaran kediaman;

• menyediakan persekitaran hidup yang bersih dan selesa, disokong oleh infrastruktur, kemudahan dan perkhidmatan yang efisien; dan

• memastikan penyediaan kemudahan masyarakat berkualiti tinggi yang mencukupi.

DASAR DAN CADANGAN

Kesulitan dalam pembangunan yang dihadapi oleh Kawasan Khusus tidak boleh diselesaikan hanya dengan mencadangkan pembangunan tertentu atau mencuba untuk menyelesaikan isu-isu tertentu sahaja. Kesulitan pembangunan tersebut berkaitan dengan perundangan, fizikal dan kewangan, memerlukan koordinasi dan promosi yang efektif yang perlu dikendalikan oleh satu badan pelaksana.

Badan pelaksana khas ini bertanggungjawab dalam perancangan, pembangunan dan pengurusan KRM dan kampung-kampung tradisional. Badan ini akan menyelaras usaha-usaha pembangunan yang dilaksanakan oleh sektor awam dan swasta.

Dasar:

SA 1: DBKL akan menubuhkan satu badan khas untuk memulakan serta menyelaras perancangan, pembangunan dan pengurusan Kawasan Rizab Melayu dan kampung
tradisional.

Halangan-halangan pembangunan adalah saling berkait dan kebanyakan isu tertentu tidak boleh dihuraikan secara berasingan. Sebagai contoh, peningkatan taraf infrastruktur untuk memperbaiki keadaan kehidupan dibatasi oleh kesukaran untuk membesarkan rizab utiliti disebabkan oleh saiz lot yang kecil. Ini menunjukkan bahawa pembaikan ke atas KRM, kampung tradisional dan kampung-kampung baru tidak boleh dicapai dengan pembangunan secara kecil atau berasingan tetapi hanya melalui pembangunan semula secara komprehensif.

Pelan-pelan pembangunan komprehensif rangka kerja keseluruhan pembangunan hendaklah disediakan. Perhatian segera yang perlu diberi adalah memperbaiki taraf hidup melalui peningkatan infrastruktur dan penyediaan kemudahan masyarakat.

Dasar:

SA 3: DBKL akan melaksanakan pelan-pelan pembangunan komprehensif untuk Kawasan Rizab Melayu, kampung tradisional dan kampung-kampung baru.

SA 4: DBKL akan melaksanakan langkah-langkah untuk mempercepatkan pembangunan dan peningkatan taraf hidup di Kawasan Rizab Melayu, kampung tradisional dan kampungkampung baru.