Reka bentuk bandar memberi tumpuan terhadap aspek-aspek fungsi dan estetika alam bina sesebuah Bandar Raya. Faktor estetika yang pada tradisinya mendapat perhatian reka bentuk bandar akan lebih bermakna apabila digandingkan dengan pertimbanganpertimbangan lain bagi mewujudkan persekitaran yang berpandangan nyaman, mudah, selesa dan dapat membangkitkan rasa ketempatan, kebanggaan dan kekitaan. Usaha-usaha dan aktiviti reka bentuk bandar boleh menjurus kepada pembentukan satu rangka kerja dasar dan garis panduan yang boleh mewujudkan persekitaran hidup yang diingini dan imej serta identiti bandar raya yang sewajarnya.

Komposisi etnik dan budaya sesebuah bandar raya adalah penentu kepada ciri-ciri bandar raya selari dengan manifestasi pembangunan fizikal dan oleh itu penting dalam membentuk pertimbangan reka bentuk bandar. Kuala Lumpur yang mempunyai masyarakat pelbagai etnik dan kebudayaan akan memberi rangsangan untuk memandu inisiatif reka bentuk bandar bagi mewujudkan sebuah bandar raya yang beridentiti tersendiri dan unik, yang membolehkan penduduk mengenali dengan lebih dekat Bandar Raya mereka dan sesama mereka, dengan itu memupuk semangat keharmonian kejiranan dan sosial.

Enam koridor pandangan utama dari jalanjalan utama menuju ke Kuala Lumpur telah dikenal pasti dan digambarkan di Rajah 14.1. ‘Gerbang masuk’ utama atau titik ketibaan adalah juga dikenal pasti bersama dengan bangunan-bangunan mercu tanda utama, yang merupakan titik tumpuan pandangan Bandar Raya. Gerbang-gerbang masuk ini tidak begitu jelas dan oleh yang demikian potensinya sebagai titik ketibaan belum dapat dicapai sepenuhnya.

Sistem jalan telah dibangunkan secara ‘piecemeal’ dan oleh yang demikian penghubungan di antara jalan utama dan jalan kecil kurang jelas dalam pola pergerakan. Pembangunan secara ‘piecemeal’ telah menjejaskan kualiti landskap jalan, terutama ciri-ciri keseluruhan dan kesinambungan jalan-jalan termasuk laluan kaki lima, muka bangunan, lampu dan perabot jalan lain.

PSKL 1984 telah menggambarkan satu rangkaian kawasan lapang yang berterusan. Kawasan lapang utama diwujudkan dengan cara merangkaikan jaringan kawasan lapang yang lebih kecil dengan rizab sungai dan parit. Di samping penyediaan lebih banyak kawasan lapang berlandskap, DBKL juga berjaya melaksanakan program penanaman pokok di sepanjang jalan utama. Walau bagaimanapun, masih terdapat sesetengah kawasan di mana rangkaiannya tidak lengkap.

Kawasan-kawasan beridentiti yang utama di Pusat Bandar Raya pada keseluruhannya terbahagi kepada lapan sektor, setiap satunya mempunyai karakter tersendiri. Kawasan-kawasan ini telah membangun dengan dipengaruhi sebahagiannya oleh bentuk muka bumi semula jadi, bukit bukau dan lembah sungai dan sebahagian lain dipengaruhi oleh manusia terutama di kawasan timur. Kawasan-kawasan beridentiti yang utama ditunjukkan di Rajah 14.3.

Peredaran masa, pembangunan telah membawa kepada kemusnahan beransur- ansur terhadap identiti kawasan-kawasan ini. Terutamanya, infrastruktur baru seperti jalan dan sistem LRT telah tidak diintegrasikan secara sensitif ke kawasan karakter sedia ada.

• Kurang pengenalpastian kawasan-kawasan beridentiti; dan

• Infrastruktur utama yang baru di sesetengah tempat tidak diintegrasikan secara sensitif dengan pola keseluruhan reka bentuk bandar.

Pembangunan pesat masa kini di Bandar Raya telah mewujudkan pembangunanpembangunan baru yang menarik dengan pelbagai bentuk penataan seni bina. Walau bagaimanapun, kebanyakan pembangunan ini adalah tidak sensitif terhadap konteks persekitarannya dan tidak berjaya diintegrasikan dengan keadaan sekeliling. Keadaan yang kurang harmoni dan perletakkan bangunan yang janggal adalah jelas kelihatan dari aras jalan.

Bagi meningkatkan persekitaran hidup bandar, DBKL bertujuan untuk:

• mewujudkan bandar raya yang mudah diingati dan tinggi gambaran imejnya, membangkitkan semangat kekitaan dan kebanggaan yang kuat serta memberi ekspresi yang bersesuaian dengan wawasan sebagai Sebuah Bandar Raya Bertaraf Dunia;

• mewujudkan bandar raya yang jelas dan mudah difahami oleh pengguna bagi membolehkan penggunaan kemudahannya secara lebih berkesan serta sepenuh penghayatan terhadap aspek visual dan kualiti persekitaran yang lainnya;

• mewujudkan suatu persekitaran yang berfungsi dan hidup, selamat, bersih, estetika yang menyenangkan dan mesra pengguna, menawarkan paras keselesaan iklim yang tinggi dan kesejahteraan; dan

• mewujudkan bandar raya yang mempunyai kemudahsampaian yang tinggi untuk semua penduduk dan pengguna, khususnya yang mesra pejalan kaki dan kurang upaya.

Bagi mewujudkan Kuala Lumpur sebagai bandar raya beridentiti dan berimej tersendiri, DBKL bertujuan untuk:

• mewujudkan sebuah Taman Bandar Raya Tropika yang sensitif terhadap tempat semula jadi dan bersesuaian dengan lokasi rantau tropikanya;

• mewujudkan persekitaran yang kaya dengan kepelbagaian bentuk dan ruang alam bina, bentuk dan ruang alam semula jadi serta dalam perbezaan tahap pengalaman inspirasi, visual dan perasaan;dan

• mewujudkan bandar raya yang memulihara warisan seni bina dan kebudayaan yang terbaik serta menawarkan gabungan yang kaya dalam kedua aspek moden dan tradisionalnya.

Bukit-bukit dan bangunan-bangunan mercu tanda utama merupakan elemen-elemen utama bagi orientasi dan pembentukan skala di Kuala Lumpur. Koridor-koridor visual utama di Bandar Raya yang relatif kepada bukit dan bangunanbangunan mercu tanda perlu dikenal pasti, dikekalkan dan ditingkatkan.

Koridor jalan-jalan utama ini perlu ditingkatkan dan dihebatkan dengan membentuk koridor koridor baru terutamanya di Pusat Bandar Raya bagi membantu pengorientasian.

Dasar:

UD 3: DBKL akan mempertingkatkan definisi koridor-koridor visual sedia ada dan di mana mungkin mewujudkan koridorkoridor baru yang sesuai di dalam Pusat Bandar Raya.

Latar langit yang jelas memberi identiti kepada sesebuah bandar raya utama. Bangunanbangunan mercu tanda yang mudah dikenali dan unik menambahkan lagi pengukuhan identiti ini. Latar langit dan mercu tanda Bandar Raya bukan hanya berperanan membantu orientasi tetapi juga mewujudkan kesan identiti, kepunyaan dan kebanggaan kepada penduduk Kuala Lumpur. Latar langit Pusat Bandar Raya mestilah dibangunkan secara bersepadu untuk mengelakkan kesesakan
dan kesemakan visual, di samping mengekal dan meningkatkan vista-vista penting serta pandangan mercu tanda utama (rujuk Rajah 14.5).

Dasar:

UD 7: DBKL akan memastikan pengekalan dan peningkatan terhadap pandangan latar langit Bandar Raya dan mercu tanda-mercu tanda yang dapat dilihat dari pusat-pusat bandar dan kawasan-kawasan lapang awam di luar Pusat Bandar Raya.

Dasar PSKL 1984 untuk mewujudkan rangkaian kawasan lapang akan diteruskan. Satu rangka laluan berlandskap menggunakan koridor jalan, rel dan sungai, rizab infrastruktur dan utiliti, taman, plaza dan bahu jalan berlandskap luas akan menghubungkan taman-taman utama dan memberi fokus kepada kawasan-kawasan kediaman yang dilaluinya (rujuk Rajah 14.6).

Dasar:

UD 11: DBKL akan menyediakan satu rangkaian hijau kawasan lapang yang berterusan.

Ruang bandar, pusat tumpuan, plaza dan taman-taman kecil adalah penting dalam memberikan identiti, struktur dan ameniti landskap kepada Bandar Raya. Sesetengah ruang seperti taman taman kecil adalah bersifat pasif yang memberi ruang-ruang pernafasan di Bandar Raya, sedangkan yang lainnya seperti plaza boleh bersifat lebih dinamik dan berperanan sebagai kawasan pusat tumpuan aktiviti bagi penduduk. Penambahan taman-taman dan plaza-plaza akan disediakan di kawasan yang terdapat kekurangan dan kawasan yang bakal dibangunkan.

Dasar:

UD 12: DBKL akan membangunkan taman-taman kecil dan plaza-plaza di Pusat Bandar Raya dan pusat-pusat bandar.

Sesetengah kawasan seperti kawasan perumahan kelas tinggi mempunyai karakter kawasan pokok-pokok yang padat. Pembangunan di kawasan ini harus dikawal dengan teliti untuk mengekalkan karakter sedemikian. Terdapat juga kelompok kecil pokok-pokok matang di kebanyakan tempat di Bandar Raya yang boleh dijadikan sebagai mercu tanda dan perlu dikekalkan.

Dasar:

UD 14: DBKL akan mengekal dan memelihara pokok-pokok matang di semua kawasan dan memastikan karakter kawasan-kawasan khas yang mempunyai banyak pokok matang dikekalkan.

Sungai Klang dan Sungai Gombak yang merentasi Bandar Raya memberi peluang ke arah mewujudkan suatu ameniti penting ia juga perlu diiktiraf sebagai satu elemen simbolik terhadap sejarah kewujudan Kuala Lumpur. Satu pelan komprehensif untuk koridor-koridor sungai akan disediakan bagi memaksimumkan nilai ameniti tersebut. Pelan ini akan menggabungkan laluan pejalan kaki, laluan sikal, taman-taman kecil dan ruang-ruang bandar lain yang menghubungkan ke rangkaian hijau serta pejalan kaki. Satu garis panduan akan dirumuskan bagi pembangunan di sepanjang koridor sungai, berserta dengan langkahlangkabagi menjadikan sungai-sungai lebih menarik.

Dasar:

UD 15: DBKL akan mengekhaskan koridorkoridor sungai, melaksanakan langkah-langkah untuk membaiki nilai ameniti sungai dan melaksanakan garis panduan untuk pembangunan di dalam atau bersempadan dengan koridor sungai.

Pada skala presint tempatan, rangkaian ini akan diintegrasikan dalam satu sistem yang telus dan berselerak, berpunca daripada persimpangan dan terminal transit sedia ada dan pusat-pusat aktiviti.

Seni bina sesebuah bandar raya boleh menceritakan mengenai iklim, penduduk dan nilainilai kehidupannya. Sementara reka bentuk bandar dan perancangan menyediakan kerangka bagi Bandar Raya di mana kehadiran bangunannya adalah paling dominan. Seni bina Kuala Lumpur seharusnya tidak hanya mencerminkan aspirasi global dan teknologi tetapi juga lokasi tropikanya dengan bertindak secara lebih bermakna untuk menyediakan keselesaan dalaman dan luaran serta penggunaan tenaga yang cekap. Bangunan juga harus responsif kepada persekitaran alam bina dan semula jadi serta menyumbang secara positif kepada landskap bandar.

Dasar:

UD 21: DBKL akan memastikan reka bentuk seni bina berpiawaian tinggi, sesuai dengan kedudukan rantau tropika dan peka kepada konteks alam bina dan semula jadi.

Satu rangka reka bentuk bandar yang lengkap untuk keseluruhan Kuala Lumpur terutamanya bagi Pusat Bandar Raya dan pusat-pusat bandar lain akan dirumuskan. Rangka ini akan menjadi asas kepada penyediaan satu garis panduan reka bentuk bandar yang komprehensif untuk memandu inisiatif-inisiatif pembaikan dan pembangunan Bandar Raya di masa hadapan.

Oleh kerana reka bentuk bandar akan mempunyai peranan baru dalam perancangan dan reka bentuk Bandar Raya, adalah wajar satu badan khusus ditubuhkan dengan tujuan untuk menyelaras dengan jabatan dalaman dan luaran yang berkaitan.

Dasar:

UD 23: DBKL akan menyediakan satu rangka reka bentuk bandar berserta satu garis panduan reka bentuk bandar komprehensif untuk memastikan keselamatan dan kesihatan awam dan melantik satu badan yang bertanggungjawab bagi pelaksanaan dan penyelarasan dengan pihak berkuasa lain yang berkaitan.